X
تبلیغات
طراحی حروف

طراحی حروف

اطلاعاتی در رابطه با قلم فاسی ( طراحی حروف فارسی)

هنوز برایم نوشتن جا نیافتاده است. بیشتر علاقه به تحقیق درباره قلم فارسی دارم. اما برای شروعی مجدد خلاصه ایی از کارهای که در این مدت انجام  داده ام تیتروار می گویم و همچنین درباره سایر علاقمندی هایم:

۱- ساخت دستگاه Eye Tracking

۲- اتمام مقاله نقطه و خانواده حروف فارسی

۳- طراحی مجدد قلم تیتر

و اما کارهایی که ان شاالله می خواهم انجام دهم:

۱- مقاله ایی درباره واپاشی تابلوهای خیابان و کوچه ها  تهران

۲- اجرای پروژه eyetracking در قلم فارسی و مشتریان جدید

۳-کتاب هفت گفتار با عناوین زیر:

- ساختار قلم فارسی

- رهگیری قلم فارسی

- رهگیری اخبار در روزنامه 

- خانواده حروف فارسی

- نقطه 

- ...


+ نوشته شده در  یکشنبه 7 اسفند1390ساعت 22:33  توسط مجتبی دلخوشیان  | 

خانواده حروف فارسی -۱

اولین باری که تلاش نمودم در حوزه خط فارسی مطلبی بنویسم درباره خانواده حروف فارسی بود. این موضوع به سال ۱۳۸۶ در کمیته علمی شورای اطلاع رسانی در کنار اساتیدی چون سپهر. کهوند و انصاری و... بودم.  از آن زمان بدین معتقدم که وقتی خانواده ایرانی خصوصیاتی کاملا متفاوت با خانواده لاتین در جواع بشری دارد. چطور این امکان وجود دارد که در خط فارسی این اختلاف وجود نداشته باشد.

اکنون پس از گذشت ۴ سال بر نظر خود پایبند هستم و مقاله ای که به لطف دوستان و اساتید انجمن گرافیک به من سفارش داده شده با موضوع خانواده حروف فارسی در حوزه نشر نگارشی کاملاتر از ان مقاله است. جامعه آماری تحلیل خود را در ۳ دسته طبقه بندی نمودم:

- روزنامه و مجلات

- کتاب

- نشریات الکترونیکی و خبرگزاری ها 

تلاش کردم به سلیقه عموم جامعه ارزش قایل شوم و نمونه های محبوب ایشان را تحلیل و بررسی نمایم.

در این میان بهانه یک کاد عملی هم به سرم زده و آن هم تصحیح قلم تیتر است. که با یکی از روزنامه ها صبح در حال مذاکره پیاده سازی هستم.

اگر کسی نشریه و کتاب خوبی در زمینه طراحی و چیدمان حروف سراغ دارد . راهنمایی بفرماید،

همچنین اگر مرجعی به ذهن شما می رسد؟

+ نوشته شده در  سه شنبه 10 آبان1390ساعت 23:47  توسط مجتبی دلخوشیان  | 

تاریخ حرکت حروف فارسی - 1

مقدمه

چرا اینگونه تایپ می کنیم؟  بین متن دستنویس و تایپ شده  چرا تفاوت است ؟ و اینکه به چه دلیل پس از گذشت چند قرن  تکنولوژی چاپ و تایپ هنوز نتوانسته است برای قلم فارسی سطح مطلوبی  از نظر زیباشناسی و خوانایی پیدا کند و چرا پیشنهاد دهنده این نوع نوشتار لایق جایزه نوبل پاریس شد؟

آگاهی از تاریخ خط فارسی – عربی در کنار شناخت تکنولوژی جدید  سبب می شود قلم امروز فارسی درکنار حفظ خوانایی ، زیبایی گرافیکی و خوشنویسی بهتری داشته باشد. در بیشتر مقالات و کتب موضوع اصلی تاریخ چاپ و چگونگی ورود آن با ایران بوده است و یا در مورد سیر تحول خط از ابتدا را بررسی  کرده است ،شناخت  تغییر شکل و چگونگی اصلاح حروف از زمان رنسانس  تا سده اخیر موضوع این رساله است ،  این پژوهش تاریخی بر اساس روش تطبیقی – مقایسه ای میان تحولات صنعت چاپ و فضای پیرامون در ایران و سایر کشورها که نقشی در خط فارسی- عربی داشتند،  مبنای این مقاله از پایان نامه ارشد با عنوان :طراحی تا تولید حروف فارسی « بررسی مشکلات طراحی حروف در ایران» می باشد[1] ،

دانش از زمانی آغاز گردید که خط و نوشتار پدید آمد ، زمانی که انسان توانست اطلاعات خویش را ذخیره نماید . و با پیدایش صنعت چاپ دانش  گسترش یافت ، و سرعت پیشرفت تکنولوژی صنعت چاپ به حدی بود که میزان نشر کتاب در یک روز سال 2009 برابری می کند با چندین قرن قبل از انقلاب صنعتی ، اما چاپ با ابداعگوتنبرگ[1] آغاز نگردید در چین اسنادی بسیار معتبر وجود دارد که نشان می دهد این علم در مشرق زمین اختراع شده و حتی نوشته های چاپی عربی در قرن دهم متعلق به مصر نیز دیده شده است- البته این نوشته بیشتر جنبه مذهبی داشته و برای تعویذ و طلسم و درون قاب های گردنبند قرار می گرفته اند تا شیاطین را از صاحب گردنبند دور نمایند -  در حدود سال های 600 تا 900 میلادی ،تکنولوژی چاپ توسط ملل خاور دور که در چاپ قالبی مهارت داشته و به وسیله کاروان های تجاری که از شرق به غرب سفر می کردند این تکنولوژی را منتقل گردید ، این مسئله خود را در سکه های ضرب شده متعلق به آن دوران به خوبی نشان می دهد و حتی مغول ها پس از حمله به ایران در تبریز پول کاغذی که چاومبارک  و دارای حروف بود، استفاده می کردند .

سال ها گذشت تا دوران اختراع گوتنبرگ سررسید ، جوهانس ژنفایش گوتنبرگ(1400 – 1468) اولین ماشین چاپ خود را « ماشین فشار پیچی یا چرخی » نام گذاشت .زرگر نابغه  آلمانی در قرن پانزدهم صنعت چاپ را از مرحله چوبی به مرحله سربی تبدیل کرد و خلاقیت کار وی تجمیع اختراعات چاپ بود. و  به جرات می توان گفت که 20 سال طول کشید تا  گوتنبرگ توانست دستگاه چاپ خود متشکل که از حروف جابه جا [2]پذیر بود را تکمیل کند و کتاب انجیل را چاپ نماید،  این ماشین 70 تا 100 برگ در ساعت سرعت داشت.

    حروف جابه جاپذیر یا حروف قابل انتقال اصطلاح ترجمه شده ای از  movable type  است: امروزه ما بر روی هر ابزاری همچون کامپیوتر، دستگاه های تایپ و ... از حروف تایپی برای تنظیم کردن و نظم بخشی به نوشتن متن مورد نظرمان استفاده می کنیم اما در  سال  1950که این کلمه خلق گردید بدین معنا بود که هر حرف وجودی فیزیکی داشت و با چوب یا فلز ، عکس شکل اصلی حروف ساخته می شد. و چون این حروف خاصیت جا به جا شدن داشتند در مقابل حروف که قبل از اختراع چاپ  حروف ثابت بوده و قابل حرکت نبودند ، به آنها حروف جا به جا شونده می گفتند و یک ریشه دیگر نام گذاری اصطلاح روش چاپ سنگی بود که نوشته همانند کاغذ خوشنویسی بر روی سنگ حک می شد و در مقابل  در چاپ سربی که حروف بطور جداگانه و چیدمان می شدند و قابل حرکت بود از اصطلاح حروف جا به جا پذیر استفاده میگردید. عنوان مقاله نیز از همین تعبیر حرکت حروف که تداعی کننده تاریح طراحی حروف از زمان چاپگونتبرگ کند.

 SHAPE  \* MERGEFORMAT انطور که گفته شد اولین کتابی که چاپ گردید انجیل  -کتاب مقدس مسیحیان- بود که نشان دهنده نقش مهم مذهب در میان اجتماع آن دوران بوده است ، همین علت در انتقال چاپ به کشورهای مسلمان نقش ویژه ای را بازی می کرد  و اولین کتاب های چاپ شده کتب مذهبی مسیحیان به زبان عربی بوده و یا اولین دستگاه چاپی که در ایران شروع به کار کرد با هدف نشر مذهب ارامنه در جلفای اصفهان بوده است  و جالب اینکه از کتبی که در آن دوران  از دانشمندان  مشرق چاپ شده است کتاب قانون ابن سینا و  کتب خواجه نصیرالدین طوسی عالم ریاضیدان ایرانی بوده است .

اوج فرهنگ ایرانی و عرب قبل از دوران رنسانس بوده است مطابق اطلاعات یونسکو در شهر کوردبا [1]در حدود قرن دهم میلادی  70 کتابخانه وجود داشته  که بزرگترین آنها در حدود 600000 کتاب خطی داشته در مقابل در همان تاریخ بزرگترین کتابخانه مسیحی اروپا بیشتر از 400 نسخه نداشته و کتابخانه دانشگاهی در پاریس در قرن  14 فقط 20000کتاب داشته است درصورتی که در شهر آندلس مسلمانان سالیانه در حدود 60000 کتاب ارائه می کردند (vitgenverij 2009) . نکته مهم در تحقیقات صورت گرفته در زمینه تاریخ حروف اینست که خط فارسی را زیر مجموعه خط عربی دانسته اند و این از دو دلیل ناشی شده است :

 اول نزدیکی کشورهای عربی به اروپائیان از نظر بعد فیزیکی از قرون وسطی به بعد به همین دلیل خط و زبان ایران و کشورهای آسیای میانه ای که به زبان فارسی می نویسند و سخن می گویند را زیر مجموعه ای از خط و زبان عربی می پندارند

دوم  تقابل مذهبی که با مشرق زمین داشتند با زبان عربی و اسلام بوده است که  در نتیجه خط و زبان فارسی را جزئی از خط و زبان عربی می پنداشتند و این مسئله تا قرار دادن فرهنگ  اصیل ایران در زیر مجموعه اعراب پیشرفته است که جای بسی تاسف است ، البته گر گدا کاهل بود تقصیر صاحب خانه نیست ، توقف طولانی در پیشرفت در دورانی که دنیا و اروپا رو به جلو میدویدند ریشه تمام است عقب ماندگی ها  و عدم شناخت صحیح از فرهنگ و خط و زبان ما ایرانیان است .

 

و این داستان ادامه دارد.

 

+ نوشته شده در  دوشنبه 2 آبان1390ساعت 17:35  توسط مجتبی دلخوشیان  | 

دغدغه جدید

دیر زمانی بود که به نقطه فکر می کردم. کجا قرار می گیرد ؟ در ترکیبات؟ در مفردات؟ ... پس از تحقیق درباره نقطه بخش عمده از سوالاتم پاسخ داده شد. امیدوارم در آینده نزدیک بتوانم در این وبلاگ منتشر کنم.

رهگیری حرکت چشم بخش دیگری از ذهن من مشغول خود نموده بود. با کمک یکی از دوستانم در حال ساخت این دستگاه و پیدا نمودن اسپانسر برای اجرای تحقیق هستم.

الان به چند مسأله جدید فکر میکنم:

- خانواده حروف فارسی در مطبوعات:

تحقیقی سفارشی از انجمن گرافیک با هدف نمایش وضعیت نقش فونت در مطبوعات، خانواده حروف فارسی در نشریات ...

- چاپ کتابی از مجموعه مقالاتی که تا بحال انجام داده ام و بخشی از پایان نامه خودم

- طراحی یک فونت جدید برای تیتر ( البته از نیازهای یکی از نشریات معتبر می باشد.)


+ نوشته شده در  جمعه 22 مهر1390ساعت 22:43  توسط مجتبی دلخوشیان  | 

ٍEYE Tracking

1024x768

یکی از قدیمی ترین سئوالات بشر بر این بوده است که چشم چگونه رفتاری را در مقابل تصاویر و متون دارد. آیا همه مردم جهان تصایر را مشابه هم می بینند،  یکی از فیلترهای در مقابل درک انسانها فیلتر حسی است، آن چیزی که انسان با چشم مشاهده می نماید.  Eye Tracking به معنای ردگیری حرکت چشم می باشد. منظور بررسی حرکت عنبیه چشم در واحد زمان می باشد. براساس نظریه پیام  بین فرستنده، پیام، گیرنده پیام فضایی وجود دارد که بر اساس نوع اتمسفر ممکن است پیام را متحول نماید.

در طراحی و ارتباط بصری نوشته برونوموناری و ترجمه خانم پاینده شاهنده در باره پیام اینطور آمده است:

ارتباط بصری به وسیله پیامهای بصری انجام می شودکه جزو خانواده پیامهایی هستند که حواس ما راتحریک می کنند، از قبیل پیامهای صوتی، گرمایی و حرکتی و ...

بنابراین تصور می شود که فرستنده ای پیامهایی را می فرستند و دریافت کننده‌ایی آنها را دریفت می کند. اما دریافت کننده در محیطی پر از اختلال قراردارد اختلالاتی که حتی می تواند بعضی از پیامها را تغییر دهند و حتی محو کننده برای مثال: علامتی مه به وسیله نور قرمز داده می شود. در محیطی که نور قرمز در آن حاکم است از بین می رود. یا اینکه یک اعلان دیواری خیابانی با رنگهای پیش پا افتاده در میان اعلانهایی دیواری شبیه به خودش جلوه‌ای یکسان اما متنوع- پیدا می کند. ...

فرض کنیم که یک پیام بصری به گونه ایی خوب طرح شده باشد که در طول مدت انتقال تغییر شکل ندهد . آن پیام به گیرنده خواهد رسید ولی در آنجا با موانع دیگری مصادفخواهد شد نزد هر دریافت کننده عامل متفاوتی می شود که می توانیم آن را صافی بنامیم که پیام به هنگام دریافت از آن می گذرد. یکی از آن صافی‌ها جنبه حسی دارد. صافی دیگر که می تواینم آن را صافی کاربردی بنامیم به خصوصیات ساختاری و روانی- فیزیکی دریفت کننده مربوط می شود.


نخستین بار محقق فرانسوی ophthalmologist Louis Émile Javal در اویل قرن 19 به بررسی حرکت چشم در مطالعه پرداخته است. تحقیقات فراوانی صورت گرفته است. با ستفاده از راه حلهای سخت افزاری و نرم افزاری مرکز توجه عنبیه چشم انسان را بر روی یک صفحه در هر واحد زمان مشخص می نماید.

با استفاده از این ابزارها و تحلیل کارشناسان روانشناس، جامعه شناس، آمار،  متخصصان رشته مورد تحلیل همانند هنر گرافیک در تحقیق میدانی زیر الگویی در مسیر حرکت چشم  بدست می آید. با استفاده از این الگوها نظریه پردازان هنر به تدوین و توسعه علم گرافیک منجر می گردد. در نتیجه طراحان گرافیک در طراحی مجدد با قدرت بیشتری کنترل چشم انسان ر ادر اختیار می گیرند.

مقاله ای که در آینده منتشر شده است. نتایج منتج شده از EYE Tracking III که در سال 2007 توسط شرکت Poynter  با کمک نشریه TIMES و دانشگاه فلوریدا و شبکه تلویزیون Fox News شرکت مدیا مارک در خصوص یافتن الگوی خواندن روزنامه، وب سایت و سایر رسانه های خبری  در دو حوزه ژورنالیستی و گرافیک مورد بررسی قرار گرفته است.

شناخت طراحان گرافیک موجب آشنایی ایشان درباره روشی آماری و علمی تحلیل آثار گرافیکی سبب می گردد با درک بالاتری به اصول گرافیکی داشته و  قدم به دنیای خلاقیت پای بنهند. همچنین این سئوال در همچنین پروژه هایی وجود دارد، که آیا با توجه تغییر خط و زبان و به صورت کلی فرهنگ متفاوت همین نتایج منجر می گردد؟

+ نوشته شده در  دوشنبه 18 مهر1390ساعت 23:24  توسط مجتبی دلخوشیان  | 

درباره نقطه

تعریف نقطه:

در فرهنگ خوشنویسی استاد حمید رضا قلیچ خانی در تعریف نقطه آمده است:

"هرگاه قلم در زاویه تقریبا نود درجه نسبت به راستای نوک قلم روی کاغذ حرکت کند و شکل مربعی مانند پدیدی آورد که طول هر ضلع آن برابر پهنای قلم باشد.

واحد اندازه گیری در خوشنویسی می باشد مجنون رفیقی گفته است:

بدان ای در فضل، کامل                         که خط از نقطه ماخود است حاصل

چو دانستی که اصل خط چه چیز است     بداند هر که او اهل تمیز است

که در خط، نقطه میزان است بی قیل         چو اندر شعر افاعیل و تفاعیل"

تاثیر نقطه در گرافیک کمتر از خوشنویسی نمی باشد، در نتیجه طراحان گرافیک تعریفی اختصاصی از نقطه برای خود دارند.

"نقطه هندسی موجودی است نادیدنی در نتیجه باید به عنوان موجودی غیرمادی در نظر گرفته شود به شکل مادی نقطه مانند یک صفر است با این اختلاف که در صفر خصوصیاتی نهفته استما این صفر را مانند نقطه هندسی نمایش می دهیم، در نتیجه نقطه شریک صفر شده قدرت بیانی پیدا می کند. در نمایش ما نقطه هندسی تنها پیوند میان سکوت و حرف استو در نتیجه شکل مادی خود را به معنی سکوت در نوشته بیان می کند. در جریان آن نقطه نشانه پایان جمله است. و عنصریاست منفی همانند پلی جمله ای را به جمله دیگر مرتبت می کند.

نقطه متعلق به تنگ ترین دایره در میان پدیده های عادت شده یا صدای سنتی سکوت"

در بیان خلق نقاط در حروف فارسی عربی منابع مختلف اظهارات گوناگونی داشته اما مستند ترین آنها در مقاله سیر خوشنویسی دکتر بدیع الله دبیری نژاد در قرن پنچم و ظهور ابن بواب بیان می دارد

 

"ابن بواب ب هاکثر علوم رایج زمان خود، قادر و وارد به بیشتر کمالات عالیه و صفات خوب انسانی متصف بود . وی در خطوط متداوله تصرفاتی کرد و قواعد تازه ای در خوشنویسی ابداع و ایجاد نمده و از جمله، خط را به میزان نقطه تحت قاعده آورد و با رعایت تراش قلم و انتخاب کاغذ و مرکب، به تهذیب خط پرداخت  وصیت حسن خطش عامگیر گشت و شهره عصر خود گردید و همگان و استادان خوشنویس و خطاطان ماهر و چیره دست، به استادی او در زیبایی و خسن خط نسخ معترف گردیدند."

اما اطلس خط داستان کاملتری از چگونگی ابداع و واضعان نقطه بیان می دارد، بدین منوال که خط کوفی ابتدا بی نقطه بود بدون حرکات فتحه، ضمه و کسره و عاری از اعراب و ضوابط این نقیصه کارخواندن را مشکل می ساخت. اولین کسی که حرکات را به صورت نقطه ابداع کرد. ابوالاسود دولی(69 ه ق ) شاگرد حضرت علی (ع) که به تعلیم و دستور آن حضرت به این کار رهبری شد.

نقطه گذاری حروف در اواخر بنی امیه ( عهد عبدالملک) بدست نصربن عاصم و یحیی بی بهمر به وجود آورد. حرکات و ضوابط به شکل امروزی بدست خلیل بی احمد ( 170 ه ق ) وضع گردید.

در تطور چهارم: بدست ابوالحسن علی بن هلال مشهور به ابن بواب ( 413 ه ق ) حروف و کلمات را به میزان نقطه سنجیدن.

نقطه از جمله بنیان و اساس حروف است که جزء آن شده و نمی توانیم بدون آن حروف مشابه  را ازیکدیگر تمایز دهیم.

اولین کسی که شکل و علم نحو را وضع کرد ابوالسود دولی از بزرگان تابعین است. وی از ملازمین حضرت علی و شاگرد او در علم نحو و از مردان کامل را خردمند بود که در سال 69 هجری در بصره وفا یافت.

برای ایجاد تمایز بین دال و ذال ، دال را بی نقطه و ذال را نقطه اییی در بالا قرار دادند. و راء و زاء - صاد و ضاء و طاء و ظاء و عین و غین را نیز اینچنین کردند.

میان سین و شین نیز اولی را بی  نقطه و دومی را با سه نقطه مشخص نمودند، به جهت اینکه شین را سه دندانه است اگر یک نقطه می گذاشتند توهم میشد که یک دندانه آن نون و دو دندانه دیگر دو حرف دیگر باشد مانند با و تا و در اینجا اشتباه زخ می داد. اما با و تا و ثا و نون و یا در اینها بر روش سابق عمل نکردند  که یکی را بی نقطه و دیگری را با نقطه کنند. زیرا اگر سه حرف از این حروف پنجگانه در کلمه ای جمع می شد با سین و شین تفاوتی نداشتو دیگر اینکه اگر یکی از آنها با نقطه می نویسند میان چهار حرف مشتبه میگشتو ایجاد شک می نمود. از این رو پنج حرف را با اختلاف نقطه  نهادند. اما جیم و خا در این سه حرف آن اشتباهی و التباسی که در شین و سین واقع می شدوجود نداشت یکی از آنها را بی نقطه و دوتای دیگر را با نقطه نمودند. اما فاء و قاف قیاسا بایستی مانند حروف جفتی همچون دال و ذال و راء و زاء  عمل کنند، لکن فاء را نقطه ایی در زیر و قاف را نقطه ایی در بالا گذاشتند ( مانند جیم و خاء ) تا با عین و غین وسط کلمه اشتباه نشودو اهل مغرب هنوز بر این قاعده اند، ولی اهل مشرق فاء را یک نقطه و قاف را دو نقطه در بالا می نویسند. این اختلاف ناشی از اختلاف ناقلین بوده است نه واضعین.

نقلی درباره اینکه چرا بین خطو زبان ایرانیان و عرب زبانان حروفی مانند چ پ گ ژ ایجاد شده است، پیدا نکرده

مولف تاریخ الخط بنقل از تاریخ الادب ناصف می نویسد:

مشهور اینست که اختراع نقطه در زمان عبدالملک مروان شد ولی حقیقت آنست که نقطه قبل از اسلام وجود داشته است به سه دلیل:

 

 

1.        در روایت این عباس است که عامربن جدره وضع اعجام نمود

2.        بعید می نماید که واضعین برای صورت واحد ب ت پ ث و ح ج خ و سایرتشابهات که در نطق فرق می گذاشتند. در نوشتن فرقی قائل نشده باشند. و این امر منافی با دانش واضعین است که اختراعی نا تمام کرده باشند. بنابراین یا شکلهای حروف متشابه در ابتدا با هم فرق داشته و بعد مساومحه کتاب بیک صورت و شکل درآمده ، یا اینکه علامت ممیز ه اییچون نقطه در میان بوده استو انچه مورخین درباره روادف نقل کرده اند نیز موید این مطلب است که گفته اند روادف ( ثخذ-ضظغ) در خط فقینیقی که اساس خط عربی است نبوده و واضعین روادف را بحروف عربی اضافه کرده اند و چاره ایی نیست جز اینکه بگوییم برای اینکه امتیاز میان ماخوذ و ماخوذ عنه باشد وضع نقطه شده است.

3.        که فصل الخطاب  است انستکه به نوشته های قبل از خلافت عبد الملک دست یافته و مشاهده کرده اند که بعضی حروف مانند باء و مشابه آن را نقطه گذاشتند.

+ نوشته شده در  جمعه 1 مهر1390ساعت 12:15  توسط مجتبی دلخوشیان  | 

معرفی چند کتاب

چند وقتی است که فراوان می نویسم، همین سبب گردیده است که وبلاگ مهجور بماند. لینک های زیر بخشی از مطالبی است که گفتم:

درباره خط و خوشنویسی:

معرفی کتاب هنرقلم

   



 
.
کتاب هنر قلم با همکاری دانشگاه اکسفور، نشر آزیموت و بنیاد نور جلد پنجو از گزیده ده جلدی مجموعه هنراسلامی که توسط دکتر ناصر خلیلی و دکتر نبیل .ف . صفوت گرداوری گردیه است. این کتاب در سال 1379 توسط نشر کارنگ به چاپ رسیده است.

مولف در مقدمه در باره این کتاب اینطور می نگارد:

خوشنویسی اسلامی همواره از دلمشغولی های عمده من بوده است. در 35 سال گذشته کوشیده ام تا گزیده ای از نمونههای برتر و شاخص خطاطی را از یاقوت مستعصمی تا کنون را گرداوری نمایم بخت با من یار بوده است که توانسته ام آثاری از بزرگان ایران و عثمانی 800 سال اخیر و همچنین آثاری از خطاطاان کمتر شناخته شده را فراهم آورم.به اعتقاد من این مجموعه می تواند دست مایه تحقیق جامعی پیرامون مهمترین مقاطع رشد خوشنویسی تا قرن بیستم باشد.....

علاوه بر قالب معمول خوشنویسی اسلامی در شش گروه سنتی ( خطوط سته) کوشیده ام مجموعه ای را گردآورم که نمایانگر حیطه ی گسترده تر و به اصطلاح سراسری تر هنر خطاطی باشد.....







 

در این مجموعه ابتدا به ارائه بخشی از تعالیم مفردات حروف توسط اساتید مختلف از گذشته تا حال پرداخته است.

در بخش دوم کتاب در باره قره لمه :

تمرین لازم ه ی پیشرفت در هر کار هنری است تمرین به خوشنویس امکان می دهد تا اندازه حروف دست اش را تعیین کنئ قلم اش را بیازمایدو مقدار مناسی مرکب نوک ان را به دست آورد تا بتواند نوشته ای یکدست و از نظر بصری تاثیرگذار بیافریند. شکلهای مختلف حروف را اجرا کرده و هرگونه تردید، لزرش و خشکی را از دست اش دور کند این سلسله اعمال همچون کارنوازنده ای است که سازش را کوک می کند و جایی مناسب و راحت و مسلط بر گلاویه ها یا پرده های نهایی ...

در قرن 18 در امپراطوری عثمانی سیاه کرده صفحه ی کاغذ را به وسیله نوشتن بر همه جای آن قره لمه می گفتند....









 
  
 

یکی از جالب ترین و مهمترین پدیده های هنر اسلامی ، دفاتر مرقعات است واژه مرقع ( جمع آن مرقعات) را از ریشه رقع به معنای وصله زدن گرفته اند. از این رو مرقعات که در زبان انگلیسی آلبوم ( و در فارسی مجموعه ی کار، دفتر و جنگ) خوانده می شود.

از نمونه مرقعات گرداوری شده در این مجموعه:







 
 
معمول ترین قالب خوشنویسی غیر مذهبی در جها ناسلام همواره قالب قطعه بوده است این واژه عربی بر گرفته از ریشه ی قطع به معنای بریدن ، منفصل کردن و جداکردن است زیرا قطعه همیشه بخشی از یک شعر یا نوشته ی بلند در دو یا چهار سطر خوشنویسی می شود از این قالب خوشنویسی رایج در هند و ایران نموه های متعددی بجای مانده است....











+ نوشته شده در  شنبه 26 شهریور1390ساعت 23:35  توسط مجتبی دلخوشیان  | 

معمای مرغ و تخم مرغ


        ما متخصص برای تولید دانش بومی طراحی حروف و ارتباط خوشنویسی با گرافیک نداریم. بنابراین پژوهشنامه نیز نداریم. به علت عدم دانش و محتویات علمی در این زمینه امکان ایجاد رشته‌های خط و خوشنویسی و طراحی حروف هم نداریم. و به همین دلیل متخصص گرافیک نداریم و دوباره دانش ....

        اما؛ پژوهشگران اعلام کردند که به جواب سوال قدیمی مرغ و تخم مرغ رسیده‌اند. در تحقیقات اخیر پژوهشگران انگلیسی مشخص شد که پوست تخم مرغ حاوی عنصر "اوفوسلیدین 17" است که تنها در بدن مرغ یافت می‌شود. بر این اساس، غدد داخلی مرغ این ماده را 24 ساعت قبل از تخم گذاشتن ترشح می‌کند تا پوسته آنرا تشکیل دهد.

        پژوهشگران معتقدند با توجه به اینکه مرغ تنها دارنده این عنصر است شکی وجود نخواهد داشت که مرغ قبل از تخم مرغ آفریده شده و باید پرونده این سوال قدیمی در اذهان عمومی بسته شود.

· تحقیقات تجربی از مواد تاپیوگرافی و گرافیکی

· خوانایی در رسانه‌های چاپی و یا نمایشگرها

· قضاوت مفهومی در طراحی گرافیک

· پژوهش در گروه‌های خاص( سواد بصری، خوانش پریشی، خوانندگان مسن، اختلالات بینایی...)

· تاریخ حروف

· تایخ چاپ، حروف و تولید روشهای غیر رسمی

· بازسازی از روشهای چاپ و حروف

· تاثیر متقابل قوانین با تایپوگرافی

· تایپوگرافی درفیلم

· طراحی حروف در دوره فوتوتایپ

· بررسی تاثیر فرم‌های حروف مختلف

· طراحی حروف در رسانه‌های مختلف

· نقش طراحی حروف در سواد آموزی زبان

· طراحی حروف در هویت سازمانی

· بررسی ارتباط بین حروف و تمرین خوشنویسی

· طراحی حروف برای روزنامه

· طراحی حروف برای کاربردهای ویژه مانند کتب مرجع

· طراحی حروف برای کتب کودکان

           این ها فهرست پایان نامه‌های کارشناسی ارشد گرافیک در دانشگاه‌های معتبر ایران یا فهرست پژوهش‌های شورای اطلاع‌رسانی یا فهرست مقالات چاپ شده در نشریات علمی پژوهشی نیست. حتی فهرست آرزوهای خیلی از کسانی که دوست دارند در رشته طراحی حروف و تایپوگرافی تحقیق کنند هم نیست.

          lموارد فوق نمونه ای از  فهرست پژوهش‌های مقطع دکتری دانشگاه ردینگ Reading انگلستان [1] است. در ساختار دکتری پژوهشی این دانشکده هیچ کلاسی برگزار نمی‌شود. بخشی از ورودی‌های این دانشکده از ملیت‌های غیرلاتین هستند. آرشیو عظیم و استادان متخصص برای تایپوگرافی یکی از مزایای بزرگ این دانشگاه است.  بسیار از متخصاصان بزرگ مانند نادیا چاینی (طراح لاینو تایپ و طراح قلم هلوتیکا عربی ...) و تیتوس نمس ( طراح قلم آیشا و نسیم – دکو تایپ) از این دانشگاه فارغ‌التحصیل شده‌اند. مانند این دانشگاه در امستردام هلند، لبنان، دوبی و... نیز وجود دارد.       

          از طرفی دیگر50 سال گرافیک، بیش از 100000 دانشجو در مقطع کارشناسی ارتباط تصویری، به ازای هر دانشجو 3-4 ترم خط و طراحی حروف. هر ترم 17 هفته به عبارتی دیگر 30 میلیون ساعت!! نتیجه؟

          آیا می‌توانیم مانند صنایع، کامپیوتر و... دانش خوشنویسی، طراحی حروف و خط را از لاتین زبان‌ها ترجمه کنیم؟ آیا ترجمه اصولا امکان پذیر است؟ به نظر می‌رسد ما منتظریم دانشمندان انگلیسی معمای طراحی حروف و خط و تایپوگرافی را نیز حل کنند. 


          با گرته، نشان اردیبهشت، دبیره و... پژوهش در این زمینه به دنیا آمد. این نوزاد نیازمند یاری هرکسی است که به اندازه یک جمله به آن بیافزاید. به جای بحث بر روی نادانی‌هایمان، تلاش کنیم جملاتی را ثبت کنیم.  

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

[1] دانشگاه ردینگ جزء 200 دانشگاه برتر جهان در سال 1892 تاسیس گردید. دپارتمان تایپوگرافی و ارتباط تصویری دانشگاه ردینگ http://www.reading.ac.uk/typography/about/typ-about.aspx با بیش از 30 سال قدمت تا مقطع دکتر پذیرش دانشجو دارد.

+ نوشته شده در  سه شنبه 15 شهریور1390ساعت 13:25  توسط مجتبی دلخوشیان  | 

اولین قدم

شروع همیشه برایم سخت است. از کجا شروع کنم؟ کدام اهمیت دارد؟

بلاخره باید شروع کرد... به نظرم طیف کسانی که ممکن است مخاطب این وبلاگ هستند دوستداران علم طراحی حروف، دانشجویانی که براساس پروژه درحال جستجو مطالبی مرتبط با طراحی حروف می باشند. و ....

ترجیح می دهم همراه با دغدغه های ذهنی خودم این وبلاگ را جلو ببرم. گرچه ممکن است کمی دیر شروع به نوشتن کرده باشم. اما تلاش دارم در لابلای این نوشته فیدبکی به عقب زده و مطالب را تکمیل تر بنمایم.

حس  تحقیق و پژوهش هم اکنون در من بسیار غلیان کرده و درباره مطالب زیر د حال تحقیق هستم. اول نقطه اینکه از کجا آمده؟ چرا اینقدر با ما درگیر است؟ در طراحی حروف در کجا حروف قرار می گیرد و هزاران سئوال دیگر ... فاز گردآوری مطالب تکمیل گردیده و در مرحله تحلیل و بررسی هستم.  به نظرم خوب جلو می رود و پس از تکمیل و ارائه، حتما در وبلاگ منعکس حواهم نمود.

دوم: تحقیق درباره بررسی حرکت چشم است. بین آن چیزی که هنرمند آن را ایجاد می کند و آن چیزی که ما می بینیم و حتی درک می کنیم مسیر و فضایی وجود دارد. این فضا به دو قسمت اتمسفر بیرونی و داخلی تقسیم بندی می گردد. بر اساس شرایط مختلف ممکن است ما ادراکات متفاوتی داشته باشیم. بطور مثال در محیطی شلوغ ما بلند صحبت می کنیم و یا وقتی طرف مقابل آرام صحبت می کند. برخی مواقع ناخود آگاه آرام صحبت می کنیم. در هنر نیز وقتی در محیطی از نور قرمز هستیم سریع تلاش می کنیم از آن محیط خارج شویم. در آن محیط رنگ های سبز را خاکستری درک می کنیم. ...

دانشگاه استنفورد، مجله تایمز و تلویزیون فاکس نیوز با همکاری موسسه poynter انجام دادند که رفتار مردم در مقابل خواندن خبر چیست؟ 


سوم سایت گرته پرونده ای را این ماه بازنموده به عنوان خط، همکاری من با ایشان سبب گردیده است که در زمینه معرفی کتاب، مصاحبه با آقای مقتدایی، ... چند صفحه ایی را بنویسم.

البته قرار است در 2 ماه آینده درباره نقش خانواده حروف فارسی در نشریات نیز تحقیقی داشته باشم. 2 سال پیش در شورای اطلاع رسانی به همراه اساتید ارجمند آقای سپهر، خانم کهوند و آقای انصاری و... در تدوین دانشنامه کوشیدیم که هیچگاه به ثمر ننشست و مقاله من خانواده حروف فارسی می باشد. در ادامه آن تحقیقات قرار شده است درباره خانواده حروف فارسی در نشریات بررس مجددی صورت بگیرد.

+ نوشته شده در  شنبه 12 شهریور1390ساعت 12:58  توسط مجتبی دلخوشیان  | 

بسم الله الرحمن الرحیم

درباره قلم فارسی، طراحی حروف، خط، خوشنویسی، ابزارهای جدید در طراحی حروف، منابع مفید در این زمینه، کتاب های سودمند .... هر آن چیزی که برای  علامندان به طراحی حروف مثمر ثمر باشد.

هدف این وبلاگ تعالی این رشته می باشد.

نوشتن در باره علمی که منابع کمی از آن می باشد. بسیار سخت و دشوار است. از دوستان و کسانی که مطالب را می خوانند تقاضا دارم در یک تعامل دو طرفه  اشتباهات مرا گوشزد نمایند.

+ نوشته شده در  سه شنبه 8 شهریور1390ساعت 14:38  توسط مجتبی دلخوشیان  |